Tıp biliminde kuraldır: “Hastalık yoktur, hasta vardır.”
Fıkıhta da aynı kural geçerlidir: “Fetva, kişiye, zamana ve mekana özeldir.”
Tıpta bir hastanın tedavisini benzer diğer hastaya aynen tatbik edemezsiniz. Zira o tedavi o kişiye özeldir. Fıkıhta da bir kişi veya topluluk için verilen fetva aynen diğer kişi ve toplumlara aynen uygulamaz. Çünkü o fetva kişi, topluluk, zaman, mekan ve şartlarla sınırlandırılmıştır.
Siz İbn Sina’’nın tıpta yaptığı genel ilkeleri bugün bakış açınızı geliştirmek için kullanabilirsiniz. Ancak kendi zamanında bir hastaya uyguladığı tedaviyi aynı usul ve yöntemle, alet-edevatla günümüzdeki hastaya uygulayamazsınız.
Peki, çözüm nedir?
Doktorun hastayı dinleyip, muayene edip, tahlil ve görüntüleme ile koyduğu teşhis sonucu o kişinin yaşı, boyu, kilosu v.b. yüzlerce etkeni değerlendirerek reçete yazması, tedavi paketi önermesi gibi; fetvalarda da kişi dikkatle dinlenmeli, kayıt alınmalı, kayıt numarası verilmeli, sözler yazıya dökülmeli, kayıt işin ehli bir heyet tarafından dinlenilmeli, konu bütün yönleriyle değerlendirilmeli ve verilen karar kişiye ulaştırılmasının yanında, herkesin ulaşacağı şekilde veri tabanı oluşturulup internet üzerinden herkesin istifadesi için yayımlanmalıdır.
Fetva isteyen kişi isminin açıklanmasını istemiyorsa gizli tutulmalı ama olay isimler gizlenerek hikaye edilip çıkan fetva mutlaka paylaşılmalı.
Fetva talebi kaydını değerlendiren heyette temel İslam bilimlerine dair farklı branş hocalarının yanında; iletişimci, halkla ilişkiler uzmanı, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, sosyolog ve konuyla ilgili mutlaka görüşüne başvurulması gereken farklı disiplinlerden uzman kişiler bulunmalıdır. Bizzat heyete iştirak sağlanamadığı durumda teknolojinin imkanları kullanılarak uzman görüşleri alınmalıdır.
Telefonla doktor muayenesi olmadığı gibi, canlı, anında telefonla fetva vermekten de kesinlikle kaçınılmalıdır. Alınan kayıtlar çok yönlü incelenmeli, fetva konusu olan olaylar iyileştirici-geliştirici, koruyucu-önleyici, tedavi-rehabilite edici sistemler açısından değerlendirilmeli ve kendisine görev düşen kamu, yerel yönetim üniversiteler ve STK’lar harekete geçirilmelidir.
Fetvaların dayanak noktası olarak “hablullah” olan ayet ve sahih hadis mutlaka vurgulanarak zihinlerin tatbike motivasyonu güçlendirilmelidir.
Eşyada helallik esastır. Aksi kesin bir ayet ve hadis yoksa bütün yiyecek ve içecekler helaldir, temizdir. Ayet ve sahih hadis dışında yorumlarla daraltılamaz. Bu durumlarda temel ilkeyi Allah Resulü (s.a.v.) şöyle belirtmiştir: “Kolaylaştırın zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin!” (Buhari, İlim, 11)
Kolaylaştırma ve müjdeleme konusunda Mücadele suresindeki merhamet silsilesi sürekli en ön planda ele alınmalıdır.
Bu sıralama da eşine zıhar yapana ilk planda köle azat etmesi(Mücadele, 58/3), buna güç yetiremezse aralıksız iki ay oruç tutması (Mücadele, 58/4), buna da güç yetiremezse 60 fakiri doyurması (Mücadele, 58/4) emredilmiştir.
Bu ayetleri eşi HavlebintSa‘lebe’yezıhar yapan Evs b. Sâmit el-Ensârî’ye uygulayan Allah Elçisi, Evs’inayette 3 kademede sayılan kefaretlerin hiçbirini yapamayacağını beyan etmesi durumunda kendisine hediye gelen bir sepet hurmayı vermiş ve mahallesindeki ihtiyaç sahiplerine kefaret olarak dağıtmasını söyleyerek kolaylaştırma ve müjdelemenin bir örneğini göstermiştir.
Günümüzden bir misalle vermek gerekirse: deniz ürünlerinin temiz ve helalliği ile açık ifadelerle Yüce Allah tarafından Kur’an-ı Kerim’de belirtilmiştir:
"O, yemeniz için taze et (su ürünü), takınmanız için değerli taşlar çıkarasınız diye denizi emrinize verendir. Gemilerin orada suyu yararak gittiğini görürsün. (Bütün bunlar Allah'ın) lütfundan nasip arayasınız ve O'na şükredesiniz diyedir." Nahl, 16/14.
İslam ve bütün meseleleri bulutsuz gökyüzündeki güneş gibidir. Onu hakkıyla anlayan ve yaşayan istifade eder, kendini geliştirir. Tertemiz su gibidir İslam. Onu kaynağından içen kendini ve çevresini tertemiz kılar.
Bu açık hükme, temel ilke ortada iken geçmişte yapılmış bazı yorumlarla konuyu daraltmaya çalışmak sadece o kişi ve kişinin ait olduğu kuruma zarar verir.
“İlişkilerin yenilgisi aslında iletişim yenilgisidir” der ZygmuntBauman.
23 yıllık görevinde Rabbi, ailesi ve Ashabı ile interaktif bir ilişki halinde iletişim ve halkla ilişkilerin en güzel misallerini Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) göstermiştir. Ve bu misaller sağlık diliyle kök hücre, bilgisayar terminolojisiyle kod hücre olarak kıyamete kadar bütün sosyal, siyasi ve ekonomik problemlere yetecek şekilde kayıt altına alındı.
Din hakkında konuşacak her kişiye düşen;işi sağa sola ihale etmeden bizzat emek vererek, sağlam kaynaklardan o 23 yıllık altın sahifeleri ayrıntısına kadar yeniden incelemek, araştırmak, öğrenmek ve yaşamak.
Fatwa, DIB, communication, perceptionandpublicrelations.
Therule in medicalscience is: "There is nodisease, there is a patient."
Thesameruleapplies in fiqh: "Fatwa is specifictotheperson, time andplace."
Inmedicine, youcannotapplythesametreatmentto a similarpatient as anotherpatient. Becausethattreatment is specifictothatperson. Thesamefatwagivenfor a personor a community in fiqhdoes not applytootherpeopleorsocieties. Becausethatfatwa is limitedbyperson, community, time, placeandconditions.
You can usethe general principles of Avicenna in medicinetoimproveyourperspectivetoday. However, youcannotapplythesametreatmentto a patienttoday, withthesamemethodandmethod, withthetoolsandequipmentthat he usedtotreat a patient in his own time.
Sowhat is thesolution?
As a result of thediagnosismadebythedoctorbylisteningtothepatient, examining, analyzingandimaging, theage, height, weight, etc. ofthatperson. such as writing a prescriptionbyevaluatinghundreds of factors, recommending a treatmentpackage; Inthefatwas, thepersonshould be listenedcarefully, therecordshould be taken, theregistrationnumbershould be given, thewordsshould be writtendown, therecordingshould be heardby a competentcommittee, themattershould be evaluated in allaspectsandthedecisionshould be conveyedtotheperson, as well as a databaseshould be createdandpublished on the internet forthebenefit of everyone.
Ifthepersonrequesting a fatwadoes not want his name to be disclosed, it should be keptconfidential, but theeventshould be sharedbyhidingthenamesandtheresultingfatwashould be shared.
Inthedelegation, whichevaluatedthefatwarequestrecord, besidesdifferentbranchteachers on basicIslamicsciences; Thereshould be communicators, publicrelationsspecialists, psychologists, socialworkers, sociologistsandexpertsfromdifferentdisciplineswhoseopinionsshould be consulted. Incase of not beingabletopersonallyparticipate in thedelegation, expertopinionsshould be obtainedbyusingthepossibilities of technology.
As there is nodoctor'sexaminationbyphone, giving a fatwaliveandinstantlyoverthephoneshoulddefinitely be avoided. Therecordstakenshould be examined in manyways, theeventsthatarethesubject of thefatwashould be evaluated in terms of curative-developing, protective-preventive, treatment-rehabilitativesystems, andthepublic, localgovernmentuniversitiesandNGOsthathave a dutyshould be mobilized.
The verse andauthentichadith, whicharethebasis of fatwas, must be emphasizedandthemotivation of themindstopracticeshould be strengthened.
Halal in goods is essential. Unlessthere is a verse orhadithtothecontrary, allfoodandbeveragesarehalalandclean. Itcannot be narroweddownwithinterpretationsotherthanversesandauthentichadiths. Inthesecases, the Messenger of Allah (pbuh) statedthebasicprinciple as follows: “Make it easy, do not make it difficult; givegoodnews, do not makehate!” (Bukhari, Science, 11)
Interms of facilitatingandgivinggoodnews, thechain of mercy in the time of Struggleshouldalways be at theforefront.
Inthisorder, a personwhocommitsziharto his wife is orderedtofree a slave in thefirstplace (Mücadele, 58/3), tofastfortwomonthsuninterruptedlyfortwomonthsif he is unableto do so (Mücalele, 58/4), andtofeed 60 poorpeopleif he is unableto do so (Mücadele, 58/4). .
Evs b. The Messenger of Allah, whoapplied it toSamit al-Ansari, showed an example of facilitatingandgivinggoodnewsbytellinghimtodistribute it totheneedy in his neighborhood as a penance, gavehim a basket of dateswhenEvsdeclaredthat he could not do any of thethreelevels of expiationlisted in the verse.
Togive an examplefromtoday: thecleannessandhalalness of seafood is clearlystatedbyAlmighty Allah in theQur'an:
"He is theOnewho has placedthesea at your service sothatyoumayextractfreshmeat (waterproduct) foryoutoeatandpreciousstonestowear. Youwillseetheshipsgoingtherebybreakingthewater. Allthis is sothatyoumayseekfor His bountyandgivethankstoHim." Nahl, 16/14.
Islamandallitsissuesarelikethe sun in a cloudlesssky. Thosewhounderstandandlive it properlybenefitanddevelopthemselves. Islam is likecleanwater. Whoeverdrinks it fromitssourcecleanshimselfand his surroundings.
Whilethisclearprovisionandthebasicprincipleareclear, tryingtonarrowtheissuewithsomecommentsmade in thepastonlyharmsthatpersonandtheinstitutiontowhichthepersonbelongs.
“Thedefeat of relationships is actuallythedefeat of communication,” saysZygmuntBauman.
In his 23-year mission, ourProphet, Hz. Muhammad (pbuh) showed. Andtheseexampleswererecorded as stemcells in thelanguage of health, andcodecells in computerterminology, in a waythatwouldsufficeforallsocial, politicalandeconomicproblemsuntiltheapocalypse.
Foreverypersonwhowill talk aboutreligion; re-examining, researching, learningandlivingthe 23-year-old goldpagesfromsolidsources, byworking hard, withouttenderingtheworktotherightorleft.
