123.999 Peygamber ve sahife/kitaplarla belli bir kıvama gelen İslam; son Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) ve Kur’an-ı Kerim ile kemal buldu, tamamlandı. (Maide, 5/3.)
7. Asırda tamam olan İslam dini bilinen dünyanın her tarafına tesir ederek tam anlamıyla evrensel bir Medeniyet çerçevesine 13. Yüzyılda ulaştı.
Bu çerçeveyi taşıyan yüzlerce şehir vardı, ama 3 tanesi taşıyıcı kolon olarak diğerlerinden bir adım öne çıkmıştı.
Doğu’da Semerkant, Batı’da Kurtuba ve Merkezde Konya…
Zirveye ulaştığı dönemde Konya’yı ilim alanında temsil eden, ön plana çıkan üç isimden bahsedebiliriz.
Bunlar; Konya’nın kalbi Mevlana Celaleddin Rumi, Konya’nın vicdanı SadreddinKonevi ve Konya’nın aklı SiraceddinUrmevi…
Konya 13. Yüzyılda; Maturidi ve Hoca Ahmet Yesevi gibi zatların ehli beytten alıp yoğurdukları İslam anlayışını Belh’ten gelen Mevlana Celaleddin Rumi, Tebriz’den gelen Şems-i Tebriz’i, Tiflis’ten gelen Hubeyş et-Tiflîsî, Semerkant’tan ŞemşeddinSemerkandi, Sührevend’denEbûHafs Ömer Sühreverdî, Şiraz’dan KutbuddînŞîrâzî, Musul’dan Esîrüddîn el-Ebherî, Azerbaycan’dan gelen SiraceddinUrmevi ve EkmeleddinNahçevani, Malatya’dan gelen SadreddinKoneviile; Endülüs birikimini ise Muhyiddin’i Arabi ile birleştirmiş ve kıyamete kadar devam edecek olan vasat ümmetin kanaatini ifade eden Anadolu İslam’ının teori ve pratiğini ortaya koymuştu.
Bu üç isim İslam’ın gergef gergef örüldüğü bir çevre içinde bir adım öne çıktılar.
Peki, bu zatları sadece “an” mak ile yetinmeyip, “anlamak” için ne yapmalıyız.
Konuyu şu tasvir ile aktarmaya çalışalım.
İslam Dini bizi dünya ve ahiret saadetine taşıyan 10 vitesli lüks bir otobüs gibidir.
Bu otobüsün kullanımı tamamen kişinin kendi özeline verilmiştir.
İslam’ı kendi akıl ve kalbinizi kullanmadan anlayamaz ve yaşayamazsınız.
Yani otobüsü bizzat kendiniz kullanamazsanız size hizmet vermez.
İslam, muharref Hristiyanlık gibi “aracı/ruhban sınıfı” kabul etmez.
“Lâ ruhbaniyete fi’l-İslâm” Hadis-i Şerif, Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ(II, 528)
Otobüsü hareket etmesine sağlayan vitesleri açalım.
İslam otobüsünde sağlıklı ve konforlu bir yolculuk için her kalkışın Kur’an-ı Kerim’le başlayıp, Hadis-i Şerif’le hızlanıp, onlardaki istihsanı ortaya koyan İmam-ı Azam ile yol alıp, bütün bunları akidenin esasları olarak ete kemiğe büründüren İmam Maturidi ile mesafe kat ettikten sonra Mevlana, Konevi ve Urmevi’nin eserleriyle devam etmek gerekiyor.
Günümüzde İslam adına konuşan bazı insanların stop etmelerinin sebebi bu sıralamaya dikkat etmemeleri.
Beşinci viteste otobüsü kaldırmaya çalışıyorlar!
Otobüs sadece ve sadece birinci vitesle kalkar, ikinci vitesle devam eder.
Konevi bu konuya şu cümlesiyle işaret eder:
“Delilini Kur’an ve Sünnet’ten almayan bilgi sizi marifete (Allah’a) götürmez.
Mevlana, Konevi, Urmevi için geçerli olan kural; bütün İslam âlimlerinin eserleri için geçerlidir.
Beş vitesin hakkını vermeden altıncı vitese atamazsınız, otobüsü stop eder, yol alamazsınız.
Bence İslam âleminin ne önemli problemlerinden birisi budur.
Kolaycılığa kaçıp, beş vitesin hakkını vermeden direkt altıncı viteslerle yol alabileceklerini zannediyorlar.
ToUnderstandRumi, KoneviandUrmevi…
Islam, whichreached a certainconsistencywith 123.999 Prophets, pages/books; thelastProphetItfoundperfectionwithMuhammad (pbuh) andtheQur'an, and it wascompleted. (Maida, 5/3.)
Thereligion of Islam, whichwascomplete in the 7th century, reached a fullyuniversalCivilizationframework in the 13th centurybyinfluencingallparts of theknownworld.
Therewerehundreds of citiesthatcarriedthisframework, but 3 of themstoodone step ahead of theothers as carriercolumns.
Samarkand in the East, Cordoba in the West and Konya in the Center…
We can talk aboutthreeprominentnameswhorepresented Konya in thefield of sciencewhen it reacheditspeak.
These; Mevlana Celaleddin Rumi, theheart of Konya, SadreddinKonevi, theconscience of Konya, andSiraceddinUrmevi, themind of Konya...
Konya in the 13th century; Mevlana Celaleddin Rumi fromBelh, Şems-i TabrizfromTabriz, Hubeyş et-TiflisîfromTbilisi, ŞemşeddinSemerkandifromSamarkand, Suhrevend Abu Hafs Ömer Sühreverdî, KutbuddinŞîrâzîfromShiraz, Esîrüddîn el-EbherîfromMosul, SiraceddinUrmeviandEkmeleddinNahchevanifromAzerbaijan, SadreddinKonevifrom Malatya; He combinedAndalusianknowledgewithMuhyiddinand Arabi andrevealedthetheoryandpractice of AnatolianIslam, whichexpressestheopinion of themediocreummahthatwillcontinueuntiltheend of theday.
Thesethreenamessteppedforward in an environmentwhereIslamwasknittedtight.
Well, whatshouldwe do to not only "remember" but "understand" thesepeople?
Let'strytoconveythesubjectwiththefollowingillustration.
Thereligion of Islam is like a luxury 10-speed busthatcarries us tothehappiness of theworldandthehereafter.
Theuse of thisbus is completelygiventotheindividual.
YoucannotunderstandandliveIslamwithoutusingyourownmindandheart.
Inotherwords, ifyoucannotusethebusyourself, it will not serveyou.
Islamdoes not accept "intermediary/clergy" likedistortedChristianity.
"La clergyfi'l-Islam" Hadith-i Sharif, Aclûnî, Keşfü'l-Hafâ (II, 528)
Let'sturn on thegearsthatallowthebustomove.
Gear 1: TheHolyQuran
2nd Gear: Sunnah-i Seniyye
3rd Gear: Abu Hanifah (forHanafis)
4th gear: ImamMaturidi
5th Gear: Mevlana/Konevi/Urmevi/…
For a healthyandcomfortablejourney on theIslamicbus, ImamMaturidi, whoembodiesallthese as theprinciples of thecreed, beginseverydeparturewiththeQur'an, accelerateswiththeHadith-i Sharif, proceedswithImam-i Azam, whorevealstheistihsan in them. It is necessarytocontinuewiththeworks of Mevlana, KoneviandUrmevi.
Thereasonwhysomepeoplewhospeak in the name of Islamtodayarestopping is becausethey do not pay attentiontothisorder.
They'retryingto lift thebus in fifthgear!
Thebusstartswithfirstgearonlyandcontinueswithsecondgear.
Konevireferstothisissuewiththefollowingsentence:
“Knowledge thatdoes not takeitsevidencefromtheQur'anandSunnahwill not leadyoutoknowledge (Allah).
Theruleapplicableto Mevlana, Konevi, Urmevi; It is validfortheworks of allIslamicscholars.
Youcan'tshifttosixthgearwithoutdoingtheright of fivegears, thebuswill stop, youcan'ttravel.
I thinkthis is one of themostimportantproblems of theIslamicworld.
Theythinkthatthey can taketheeasywayoutandgostraightwiththesixthgearwithoutdoingthefivegearsjustice.